Hello mga KaSosyo at KaNegosyo!

Alam kong bugbog na bugbog na tayo sa taas ng presyo ng gasolina sa world market na patuloy na nagpapataas ng ating inflation. Dahil sa domino effect nito sa presyo ng mga bilihin at supply chain, nahihirapan tayong pagkasyahin ang ating budget araw-araw. Kaya ang paulit-ulit kong paalala sa inyo: Do not splurge dahil may oil surge!

Dahil sa hirap ng buhay ngayon at sa kagustuhan nating makaahon agad o mapalago ang kakaunting natitira nating pera, nagiging vulnerable tayo. Maraming Pilipino ang naghahanap ng mabilisang pagkakakitaan, at dito pumapasok yung mga nakikita natin sa TikTok at social media na nag-aalok ng mga “investments” na nangangako ng malaking kita. Kadalasan, nagsisimula lang ito sa curiosity hanggang sa tuluyan na nating isugal at mawala ang ating pinaghirapang pera.

Paano ba natin malalaman kung scam ang isang investment at hindi tayo maloloko? Ito ang aking rule of thumb: Kapag ang ipinangako sa iyong investment return ay greater than 12% per annum o kada taon, kabahan ka na!.

May mga mag-aalok sa iyo ng 5% o 10% na kita kada buwan, Run!

Tandaan ninyo ito: wala pong business na sustainable na kayang magbigay ng ganoong kalaking returns. Kapag nagpangako sila sa inyo ng nakakalulang returns, magtaka na tayo at huwag na nating i-entertain dahil kapag “too good to be true”, napakalaki ng probability na ito ay talagang scam. Ito ay mga highly speculative investments na magpapahamak lang sa inyo.

Bago pa tayo mag-isip na mag-invest lalo na ngayong panahon ng krisis, laging tandaan na ipon ang pundasyon ng ating investment. Savings discipline muna bago investment discipline. Isecure muna natin ang ating emergency fund, at sundin ang ating 5-10-85 budgeting rule (5% para sa insurance, 10% para sa savings, at 85% para sa expenses).

At kapag dumating ang araw na may extra na tayong pera para palaguin, dapat purposive ang ating pag-iinvest—alam mo kung para saan ito gagamitin, tulad ng pang-retirement, pang-edukasyon ng anak, o pampagawa ng bahay. Huwag nating isugal ang ating kinabukasan sa mga mapanlinlang na pangako. Ang pinakamabilis na paraan ng pagyaman ay ang pagdahan-dahan.

Ako si Sir Vince, financial guro, at your service. Ang pagyaman, napag-aarlan at napagtutulungan!